OCR ย่อมาจาก Optical Character Recognition หรือการรู้จำอักขระด้วยแสง คือซอฟต์แวร์ที่อ่านตัวหนังสือในรูปภาพ รูปถ่ายใบเสร็จ สัญญาที่สแกนไว้ และ PDF ที่ได้จากเครื่องสแกน ล้วนเป็นภาพของตัวหนังสือ คอมพิวเตอร์ค้นหาหรือคัดลอกข้อความจากภาพไม่ได้ OCR จึงทำหน้าที่ดูภาพ แล้วเขียนตัวหนังสือออกมาเป็นข้อความ
แนวคิดนี้มีมาหลายสิบปี และใช้ได้ดีเฉพาะกับภาษาอังกฤษตัวพิมพ์ที่สะอาดอยู่นาน สิ่งที่เปลี่ยนไปคือตัวอ่าน โมเดล OCR รุ่นใหม่อ่านทั้งหน้าแบบที่คนอ่าน ทั้งคอลัมน์ ตาราง ตราประทับ และข้อความหลายภาษา OCR จึงเข้าไปอยู่ในโปรแกรมบัญชี ระบบเปิดบัญชีลูกค้า และระบบค้นหาเอกสาร
OCR ทำงานอย่างไร#
- ปรับภาพให้สะอาดระบบปรับหน้ากระดาษให้ตรง และลดเงา จุดรบกวน กับแสงที่ไม่สม่ำเสมอ รูปถ่ายเอียง ๆ จากโทรศัพท์จึงใกล้เคียงกับไฟล์สแกนมากขึ้น
- หาโครงสร้างของหน้าตัวอ่านดูว่าในหน้ามีอะไรบ้าง เช่น หัวเรื่อง สองคอลัมน์ ตาราง และตราประทับที่ทับลายเซ็น แล้วตัดสินลำดับที่คนจะอ่านแต่ละส่วน
- อ่านตัวอักษรแต่ละบรรทัดถูกแปลงเป็นตัวอักษร ตัวเลข และเครื่องหมาย สำหรับภาษาไทยรวมถึงสระและวรรณยุกต์ที่ซ้อนอยู่บนและล่างพยัญชนะ
- คืนข้อความผลลัพธ์ออกมาเป็นข้อความธรรมดา เป็น Markdown ที่เก็บหัวเรื่องและตารางไว้ หรือเป็นบล็อกโครงสร้างที่โปรแกรมนำไปประมวลผลต่อได้
OCR รุ่นเก่าทำขั้นที่สามทีละตัวอักษรด้วยการเทียบรูปร่าง จึงพลาดกับฟอนต์แปลกและไฟล์สแกนคุณภาพต่ำ โมเดลรุ่นใหม่อ่านทั้งบรรทัดและทั้งหน้าไปพร้อมกัน และใช้บริบทช่วย เหมือนที่คนอ่านคำที่เลือนได้จากคำรอบข้าง
OCR, AI OCR และการสกัดข้อมูลจากเอกสาร ต่างกันอย่างไร#
สามคำนี้คืองานเดียวกันที่ลึกไม่เท่ากัน
| คำ | สิ่งที่ได้ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| OCR | ข้อความที่อยู่บนหน้ากระดาษ | จดหมายที่สแกนไว้กลายเป็นข้อความที่ค้นหาและคัดลอกได้ |
| AI OCR หรือ OCR เอกสาร | ข้อความพร้อมโครงสร้าง ทั้งหัวเรื่อง ย่อหน้า ตาราง และลำดับการอ่าน | รายงานการเงินกลายเป็น Markdown ที่ตารางยังอยู่ครบ |
| การสกัดข้อมูลจากเอกสาร | ฟิลด์ที่เราระบุชื่อไว้ ออกมาเป็นข้อมูล | ใบกำกับภาษีกลายเป็นเลขที่ใบกำกับ วันที่ เลขประจำตัวผู้เสียภาษีของผู้ขาย และยอดรวม |
การสกัดข้อมูลคือขั้นที่ทำให้ไม่ต้องคีย์เอง เราระบุฟิลด์ที่ต้องการ แล้วแต่ละฟิลด์จะกลับมาเป็นค่าที่อ่านจากหน้ากระดาษ หรือกลับมาว่างพร้อมเหตุผลที่อ่านไม่ได้ Paxa Document Extraction ทำงานนี้กับเอกสารภาษาไทย
ธุรกิจใช้ OCR ทำอะไร#
| งาน | เอกสาร | อ่านต่อ |
|---|---|---|
| งานบัญชี | ใบแจ้งหนี้ ใบกำกับภาษี ใบเสร็จรับเงิน และหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย | ใบแจ้งหนี้และใบกำกับภาษี ฟิลด์ในใบกำกับภาษี |
| การเปิดบัญชีลูกค้า | เอกสารยืนยันตัวตน ทะเบียนบ้าน รายการเดินบัญชี และแบบฟอร์มสมัคร | เอกสารยืนยันตัวตน |
| งานกฎหมายและการกำกับดูแล | สัญญา หนังสือรับรองบริษัท และโฉนดที่ดิน | สัญญา |
| งานจดหมายเหตุ | หนังสือเก่า หนังสือพิมพ์ และแฟ้มกระดาษ | เอกสารเก่า |
| ระบบค้นหาและผู้ช่วย AI | รายงาน คู่มือ และนโยบาย ที่ป้อนเข้าดัชนีค้นหาหรือโมเดลภาษา | คลังความรู้ |
| การเข้าถึง | หน้ากระดาษใดก็ได้ ที่ต้องการให้อ่านออกเสียง | อ่านเอกสารออกเสียง |
ทุกแถวมีรูปแบบเดียวกัน คือมีคนกำลังพิมพ์ซ้ำสิ่งที่พิมพ์อยู่บนกระดาษแล้ว ซึ่งทั้งช้าและเพิ่มข้อผิดพลาด OCR ทำให้หน้ากระดาษเป็นแหล่งข้อมูลได้โดยตรง
ทำไมภาษาไทยอ่านยากกว่าภาษาอังกฤษ#
OCR ภาษาอังกฤษพัฒนาไปก่อนเพราะภาษาอังกฤษอ่านง่าย ตัวอักษรเรียงต่อกันในบรรทัดเดียว และมีช่องว่างคั่นระหว่างคำ ภาษาไทยไม่เป็นแบบนั้นสักข้อ
- เครื่องหมายซ้อนกันหลายชั้น พยางค์ไทยหนึ่งพยางค์มีสระบนหรือสระล่างได้ และมีวรรณยุกต์ซ้อนขึ้นไปอีกชั้น เครื่องหมายเล็ก ๆ หายไปตัวเดียว คำก็เปลี่ยน
- คำไม่มีช่องว่างคั่น ข้อความไทยหนึ่งบรรทัดคือสายอักษรที่ต่อเนื่องกัน ตัวอ่านที่เดาขอบเขตคำผิดจะคืนคำที่ไม่มีอยู่จริง
- ตัวเลขมีสองชุด เอกสารราชการพิมพ์เลขไทยคู่กับเลขอารบิก บางครั้งอยู่ในบรรทัดเดียวกัน
- ปีเป็นพุทธศักราช เอกสารที่ลงปี 2569 คือปี ค.ศ. 2026 ระบบที่เก็บปีตามที่พิมพ์โดยไม่แปลง จะคลาดไป 543 ปี
- ฟอนต์สมัยใหม่ไม่มีหัว ในฟอนต์ไม่มีหัว อักษรไทยหลายตัวคล้ายอักษรโรมัน เช่น ร กับ S หรือ พ กับ W ตัวอ่านที่ไม่แม่นจึงอ่านสลับกัน
- ไทยกับอังกฤษอยู่ในบรรทัดเดียวกัน ชื่อบริษัท หน่วย และรหัสสินค้า เขียนด้วยอักษรโรมันแทรกอยู่ในข้อความไทย
เครื่องมือที่อ่านหน้าภาษาอังกฤษได้ดี อาจพลาดได้ทุกข้อข้างต้น วิธีดึงข้อความจาก PDF และเอกสารสแกนภาษาไทยมีตัวอย่างว่าความผิดพลาดเหล่านี้หน้าตาเป็นอย่างไร
ถ่ายรูปเอกสารอย่างไรให้ OCR อ่านได้ดี#
- วางกระดาษให้เรียบ แล้วถือโทรศัพท์ไว้เหนือกระดาษตรง ๆ
- ใช้แสงที่สม่ำเสมอ และอย่าให้เงามือหรือเงาโทรศัพท์ทับกระดาษ
- ถ่ายให้กระดาษเต็มเฟรม โดยเห็นครบทั้งสี่มุม
- ถ่ายหนึ่งหน้าต่อหนึ่งรูป
- ถ้ามีไฟล์ PDF ต้นฉบับให้ส่งไฟล์นั้น การสแกนกระดาษที่พิมพ์มาจาก PDF ทำให้คุณภาพตกลงสองทอดเมื่อเทียบกับไฟล์จริง
ก่อนเลือกเครื่องมือ OCR ควรดูอะไร#
ลองกับหน้าที่แย่ที่สุดของคุณเอง หน้าตัวอย่างที่สะอาดบอกอะไรได้น้อย ส่วนใบเสร็จกระดาษความร้อนที่ยับบอกได้เยอะ
- เครื่องหมายและตัวเลข เทียบบรรทัดที่มีวรรณยุกต์ซ้อน และบรรทัดที่มีเลขไทย กับหน้ากระดาษจริง
- ตาราง ตารางควรกลับมาเป็นตาราง และตัวเลขทุกตัวยังอยู่ในคอลัมน์เดิม
- ลำดับการอ่าน หน้าที่มีสองคอลัมน์ ข้อความควรไล่ลงจนจบคอลัมน์แรก แล้วจึงขึ้นคอลัมน์ถัดไป
- ไฟล์ ดูว่ารับไฟล์รูปแบบใด และรับได้กี่หน้าต่อครั้ง
- ผลลัพธ์ Markdown เหมาะกับคนอ่านและโมเดลภาษา ส่วนบล็อกโครงสร้างเหมาะกับโปรแกรม
- หน่วยราคา บริการส่วนใหญ่คิดตามจำนวนหน้า และควรรู้จำนวนหน้าก่อนจ่ายเงิน
OCR ราคาเท่าไร#
OCR คิดราคาตามจำนวนหน้า Paxa OCR Lite เป็นโมเดลที่เราพัฒนาเอง คิด 6.5 เครดิตต่อหน้า ไม่ว่าหน้านั้นจะมีข้อความมากหรือน้อย และรูปถ่ายหนึ่งรูปนับเป็นหนึ่งหน้า
| งาน | เครดิต | ค่าใช้จ่าย |
|---|---|---|
| หนึ่งหน้า | 6.5 | $0.0065 |
| รายงาน 50 หน้า | 325 | $0.33 |
| 1,000 หน้า | 6,500 | $6.50 |
เครดิตฟรี 100 เครดิตของบัญชีใหม่อ่านได้ 15 หน้า อัปโหลดหนึ่งครั้งรับไฟล์ PDF, PNG, JPEG, WEBP ได้สูงสุด 50 หน้า และ 10 MB
Paxa Document Extraction คิด 13 เครดิตต่อหน้า สำหรับรายการฟิลด์ไม่เกิน 50 ฟิลด์ย่อย และ 19.5 เครดิตต่อหน้าสำหรับรายการที่ยาวกว่านั้น โดยรวมค่าอ่านหน้ากระดาษไว้แล้ว
คำถามที่พบบ่อย#
OCR กับการสแกนเหมือนกันไหม#
เครื่องสแกนหรือกล้องโทรศัพท์ทำหน้าที่ถ่ายภาพหน้ากระดาษ ส่วน OCR ทำหน้าที่อ่านภาพนั้น ไฟล์ PDF ที่สแกนมาโดยยังไม่ผ่าน OCR จึงเป็นเพียงชุดของรูปภาพ และเลือกข้อความในไฟล์ไม่ได้
OCR อ่านลายมือได้ไหม#
เครื่องมือ OCR ทุกตัวอ่านตัวพิมพ์ได้แน่นอนกว่าลายมือมาก และลายมือตัวบรรจงอ่านได้ดีกว่าโน้ตที่เขียนรีบ ๆ ควรลองกับเอกสารลายมือของคุณเองสักสองสามหน้า ก่อนวางขั้นตอนงานที่ต้องพึ่งผลลัพธ์นี้
ทำไมคัดลอกข้อความภาษาไทยจาก PDF แล้วสระเพี้ยน#
PDF บางไฟล์เป็นภาพสแกนที่ไม่มีข้อความอยู่ข้างใน บางไฟล์มีชั้นข้อความ แต่สระและวรรณยุกต์สลับที่เมื่อคัดลอกออกมา การใช้ OCR อ่านจากภาพของหน้ากระดาษแก้ได้ทั้งสองกรณี และคู่มือเรื่อง PDFอธิบายสาเหตุไว้
ลองกับเอกสารของคุณเอง#
- ลากไฟล์มาวางเปิดเครื่องมือเอกสาร แล้วลากไฟล์ PDF หรือรูปถ่ายมาวาง จำนวนหน้าและค่าใช้จ่ายจะแสดงก่อนเริ่มอ่าน
- เลือกรูปแบบผลลัพธ์เลือก Markdown ถ้าจะอ่านผลเอง หรือเลือก มีโครงสร้าง ถ้าจะส่งต่อให้โปรแกรม
- อ่านแล้วเทียบกดอ่านเอกสาร แล้วเทียบข้อความกับหน้ากระดาษ โดยเริ่มจากตัวเลข
- ดึงเฉพาะฟิลด์สำหรับใบกำกับภาษีหรือใบเสร็จ ให้เปิดเครื่องมือสกัดข้อมูล แล้วเริ่มจากรายการฟิลด์สำเร็จรูป
ขั้นต่อไป#
- ดูใบกำกับภาษีภาษาไทยที่อ่านออกมาทีละฟิลด์ที่หน้า OCR
- อ่านวิธีป้อนเอกสารภาษาไทยให้ LLM ถ้าข้อความจะถูกส่งต่อให้โมเดลภาษา
- อ่านวิธีแปลง PDF ภาษาไทยเป็นดัชนีค้นหา ถ้าข้อความจะถูกนำไปทำระบบค้นหา